Acil.Net

Turpun 4 Önemli Faydası ve Çeşitleri

#

Yazan, Selvanur Kara
29.03.2020 13:20 (Güncellendi 14.05.2020 17:32)

Sağlık GÜVENİLİR KAYNAK

Turpun 4 Önemli Faydası ve Çeşitleri

Turp yaşamınızda kullanabileceğiniz en sağlıklı sebzelerden biridir ve zengin besin içeriğine sahiptir. Bazı sağlık etkileriyle yaşam kalitemizi olumlu yönde etkilemektedir.

Turpun geleneksel tıbbi kullanımı vardır. Çin geleneksel tıbbında üreme organlarındaki iltihapların azaltılmasında, hemoroidde (basur), idrar yolları enfeksiyonlarında ilaç olarak kullanıldığı belirtilmiştir.


1. Zengin Besin İçeriğine Sahiptir

Bir kırmızı turpun 100 gr içeriğinde (1):

Kalori27 kcal
Su92,13 gr
Lif2,18 gr
Yağ0,44 gr
Karbonhidrat4,49 gr
Potasyum235 mg
C Vitamini19,2 mg
Magnezyum13 mg


Düşük kalorilidir aynı zamanda C vitamini ve mineraller bakımından zengin besin içeriğine sahiptir. 100 g’da 92,13 g su içermektedir ve bu sağlığınız açısından çok yararlıdır. İçerdiği lif oranı ve düşük yağlı olması kilo kaybına yarar sağlar.

ÖZET: Turp zengin vitamin, mineral ve su içeriğiyle sağlığınıza olumlu etkiler sağlar. Ayrıca içerdiği düşük lif oranı ve düşük yağ içermesi diğer sağlık yararlarındandır.


2. Kolesterol Düşürücü Etki Göstermektedir

İçerdiği lif oranıyla birçok sağlık yararı olduğu bilinir.

Fareler üzerinde yapılan bir laboratuvar deneyinde turp lifi ve başka lifler %5 ve %10 oranlarında verilerek kolesterol düşürücü etkisi araştırılmış ve olumlu sonuç alınmıştır (2).

ÖZET: İçerdiği yüksek lif oranı ile kolesterol seviyesinde azaltıcı etki oluşturmaktadır.


3. Kanser Önleyici Etkisi Bulunmaktadır

Son zamanlarda yapılan çalışmalarda turp sebzesi, kolon kanseri hücrelerine karşı doza bağımlı bir eliminasyon (yok etme) etkisi göstermiştir. Turpun kanser hastalığına karşı koruma özelliğini izotiyosiyanat türlerinin sağladığı belirlenmiştir. (3,4)

Fareler üzerinde kanser hücreleri kullanılan bir çalışmada izotiyosiyanat bileşenleri kansere neden olan maddeleri temizlemeye yardımcı olmaktadır. (5)

ÖZET: Turp içeriğinde bulunan izotiyosiyanat bileşenleri kanser hücrelerine karşı yok edici etkide bulunmaktadır. Bu konu üzerinde yapılan çalışmaların artırılması gerekmektedir.


4. Sindirim Sistemi Üzerinde Etkili Rol Oynar

İçerdiği yüksek su oranı ve lif içeriği ile sindirim sistemini desteklemektedir.

Yapılan bir çalışmada fareler yüksek kolesterol diyeti ile beslenmiştir. Ardından turp ekstraktı verilerek sindirim fonksiyonları incelenmiş ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir (6).

Yapılan başka bir çalışmada turp suyunun mide dokusunu koruduğunu ve mide ülserini önleyebileceğini tespit etmişlerdir (7).

ÖZET: Turp yüksek lif içeriği sayesinde bağırsak hareketini kolaylaştırır ve mide dokusuna etki yaparak ülserden koruma sağlar.


Turp Otu

Türkiye'nin Ege bölgesinde yetişir. Turp otu (Raphanus raphanistrum), kök, gövde ve sebze olarak sınıflandırılır ve botanik olarak Brassicaceae familyasına mensuptur. Turp otunun ana tüketim şekli kaynatılıp zeytinyağı, sarımsak, limon suyu veya yoğurt ile karıştırılarak yenmesidir. Açık pazarlardan satın alınarak veya doğadan toplanarak kullanılabilir. Çiçekleri görünmeden önce ilkbaharda toplanır. Bu sebze yüksek besin değeri ile karakterizedir. Çok miktarda vitamin içerir (8).

Ancak, diğer kök gövde yapraklı sebzelerde olduğu gibi turp otu, nitratlar ve nitritler gibi insan diyetinde istenmeyen bileşikleri biriktirme eğilimi göstermektedir. İnsanların nitrat alımı esas olarak sebzelerden, su kaynaklarından ve ette kullanılan katkı maddelerinden / koruyucu maddelerden olmaktadır (9,10).

Turp otunun önemli düzeyde nitrat içerdiği bilinmektedir. Turp otu genellikle haşlandıktan sonra tüketilmektedir. Yapılan bir çalışmada taze örneklerin nitrat düzeyi, nitrit düzeyinden yüksek bulunmuştur. Suyla 7,5 dk haşlanan örneklerde nitrat içeriği azalırken, 15 dk haşlama süresinde nitrat içeriği artış göstermiştir (11).

Nitrit ve nitrat maddelerinin toksik olmalarının nedeni kansızlığa neden olmaları ve insan vücudunda bulunan sekonder aminler ile tepkimeye girerek kanserojen nitrözaminleri oluşturmasıdır (12).


Siyah Turp

Siyah turp (Raphanus sativus L. var. Niger), küçük köklüdür. Kara turp kökleri şekil ve renkte farklılık gösterir ve Asya'dan geldiği düşünülmektedir (13). Ülkemizde üretilen turpların %10-15’ini siyah turp, geri kalanını diğer turplar oluşturmaktadır (14).

Siyah turp sadece bir kök gövde sebzesi değil aynı zamanda önemli bir tıbbi bileşik kaynağıdır. Antik çağlardan beri farklı hepatik, idrar, safra, gastrointestinal, kardiyovasküler ve solunum bozuklukları tedavisinde kullanılır. Turplar çeşitli biyoaktif bileşenler bakımından zengindir. Bununla birlikte, bu biyoaktif moleküllerin en çok çalışılan grubu glukozinolatlardır (15). Glukozinolatlar, son yıllarda birçok metabolik hastalığın ve özellikle kanserin tedavi edilmesinde ayrıca koruyucu hekimlikte hastalık oluşumunu önleme amacıyla değerlendirilmektedir. Glukozinolatların insan sağlığını koruyucu etkileri pek çok araştırma ile kanıtlanmıştır (16).

Siyah turpların Güney Amerika’da (Meksika) tıbbi amaçlarla kullanıldığı, safra taşı oluşumunu önleme ve kandaki yağ seviyesini azaltmada kullanıldığı ifade edilmektedir (17).

Besin içeriğine yönelik yapılan araştırma sonuçlarında siyah turp köklerinin yüksek oranda antioksidan aktiviteye sahip olduğu saptanmıştır (18).


Kırmızı Turp

Turp (Raphanus sativus L.), Brassicaceae (Cruciferae) familyasına ait olup özellikle Çin, Japonya, Kore ve Güney Asya’da geniş varyasyon, yayılma alanı ve üretimi bulunan insanların taze sebze gereksinimini karşılamada önemli yer tutan besin içeriği zengin bir sebzedir (19). 

Turp genotiplerinden küçük ve kırmızı köklere sahip olanlara fındık denilmektedir. Kırmızı renkli turpların (R. sativus convar. Radicula) aromaları daha kuvvetlidir. 

Kırmızı turpların karotenoid bakımından zengin olduğu saptanmıştır (20). Kırmızı turpta bulunan antosiyanin (ACN) pigmentleri farklı araştırmacılar tarafından tanımlanmıştır ve sinamik asit içeriği de bilinmektedir (21,22). Antosiyanin ve sinamik asit içeriklerinin kansere karşı mücadele ettiği bildirilmiştir (23).

 

Peynirli Turp Salatası

  • 1 adet siyah turp
  • 1 adet kırmızı turp
  • 2 dal taze soğan
  • 1 ufak sarımsak
  • 125 gr süzme peynir
  • 2,5 yemek kaşığı süzme yoğurt
  • Tuz

Yapılışı: Turplar rendelenip ve iyice yıkanarak suyu sıkılır. Ardından bir kaseye alınır. Taze soğan ve sarımsak ince ince doğranıp turpların üzerine konur. Peynir , yoğurt ve tuz da ilave edilip iyice karıştırılır. Uygun bir servis tabağına alınarak servis yapılır.


Sonuç

Turp, sağlık açısından sindirime olumlu etkileri, glukozinatlar sayesinde kanser önleyici özelliğe sahip olması, yüksek C vitamini içeriği ve mantar hastalığını önlemesi ile oldukça etkili bir besindir. 

Kırmızı turp ise yaygın olarak kullanılan ve yukarıda faydalarından bahsedilen bir turp çeşididir. Karetenoid bakımından zengin bir besindir. Turpgillerden olan siyah turp yine sağlık açısından safrada taş oluşumunu önleme ve kandaki yağ seviyesini azaltma gibi yararlar sağlamaktadır. Ayrıca oldukça yüksek antioksidan içeriğe sahiptir.


UYARI: Burada yer alan bilgiler sağlıklı bireyler içindir. Tek tip tüketim önerilmemektedir. İçerikte yer alan bilgiler özel durumlarda veya hastalıklarda farklılık gösterebilir. En doğru bilgi için hekiminize ve diyetisyeninize danışınız.

KAYNAKLAR

1. Ulusal Gıda Veri Kompozisyon Veri Tabanı http://www.turkomp.gov.tr/food-251

2. Nishimura, N., Taniguchi, Y., & Kiriyama, S. (2000). Plasma cholesterol-lowering effect on rats of dietary fiber extracted from immature plants. (Olgunlaşmamış bitkilerden ekstrakte edilen diyet lifi sıçanları üzerinde plazma kolesterol düşürücü etkisi). Bioscience, biotechnology, and biochemistry, 64(12), 2543. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11210115

3. Papi, A., Orlandi, M., Bartolini, G., Barillari, J., Iori, R., Paolini, M., ... & Valgimigli, L. (2008). Cytotoxic and antioxidant activity of 4-methylthio-3-butenyl isothiocyanate from Raphanus sativus L.(Kaiware Daikon) sprouts. Journal of agricultural and food chemistry, 56(3), 875-883. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18189352 

4. Barillari, J., Iori, R., Papi, A., Orlandi, M., Bartolini, G., Gabbanini, S., ... & Valgimigli, L. (2008). Kaiware Daikon (Raphanus sativus L.) extract: a naturally multipotent chemopreventive agent. Journal of agricultural and food chemistry, 56(17), 7823. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18665601 

5. Shapiro, T. A., Fahey, J. W., Wade, K. L., Stephenson, K. K., & Talalay, P. (1998). Human metabolism and excretion of cancer chemoprotective glucosinolates and isothiocyanates of cruciferous vegetables. İnsan metabolizması ve sebzelerin kemoprotektif glukozinolatları ve izotiyosiyanatlarının atılımı. Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers, Kanser Epidemiyolojisi ve Önleme Biyobelirteçleri 7(12), 1091-1100. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9865427 

6. Beevi, S. S., Mangamoori, L. N., Subathra, M., & Edula, J. R. (2010). Hexane extract of Raphanus sativus L. roots inhibits cell proliferation and induces apoptosis in human cancer cells by modulating genes related to apoptotic pathway. (Raphanus sativus L. köklerinin heksan özütü, hücre çoğalmasını engeller ve apoptotik yola bağlı genleri modüle ederek insan kanser hücrelerini tedavi eder). Plant foods for human nutrition, İnsan beslenmesi için bitkisel gıdalar, 65(3), 200-209. https://link.springer.com/article/10.1007/s11130-010-0178-0

7. Jang, H. S., Ahn, J. M., Ku, K. H., Rhee, S. J., Kang, S. K., & Choi, J. H. (2008). Effect of radish leaves powder on the gastrointestinal function and fecal triglyceride, and sterol excretion in rats fed a hypercholesterolemic diet. (Turp yaprakları tozunun gastrointestinal fonksiyon ve fekal trigliserit ve hiperkolesterolemik diyetle beslenen farelerde sterol atılımı üzerine etkisi). Journal of the Korean Society of Food Science and Nutrition, Kore Gıda Bilimi ve Beslenme Derneği dergisi 37(10), 1258-1263. http://agris.fao.org/agrissearch/search.do?recordID=KR2009001541

8. Terras, F. R., Schoofs, H. M., De Bolle, M. F., Van Leuven, F., Rees, S. B., Vanderleyden, J., ... & Broekaert, W. F. (1992). Analysis of two novel classes of plant antifungal proteins from radish (Raphanus sativus L.) seeds. Journal of Biological Chemistry, 267(22), 15301-15309. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1639777 

9. Nehir El, S., & Karakaya, S. (2004). Radical scavenging and iron-chelating activities of some greens used as traditional dishes in Mediterranean diet. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 55(1), 67-74. https://europepmc.org/article/med/14630594 

10. Jaworska, G. (2005). Content of nitrates, nitrites, and oxalates in New Zealand spinach. Food Chemistry, 89(2), 235-242. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814604001955

11. Prasad, S., & Chetty, A. A. (2008). Nitrate-N determination in leafy vegetables: Study of the effects of cooking and freezing. Food Chemistry, 106(2), 772-780. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814607005602

12. Özdestan, Ö., & Üren, A. (2011). EFFECTS OF BOILING PARAMETERS ON THE LEVELS OF NITRATE, NITRITE AND COLOR VALUES OF WILD RADISH (Raphanus raphanistrum). GIDA/The Journal of FOOD, 36(4). http://academicfoodjournal.com/archive/2010/6/35-43.pdf

13. Özdestan, Ö., & Üren, A. (2010). Gıdalarda nitrat ve nitrit. Akademik Gıda, 8(6), 35-43.  http://academicfoodjournal.com/archive/2010/6/35-43.pdf

14. Curtis, I. S. (2003). The noble radish: past, present and future. Trends in Plant Science, 8(7), 305-307. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1360138503001274

15. Kaymak, H. Ç. (2006). Turp (Raphanus sativus L.)’ta Bazı Gelişme Özellikleri ve Verimin Vernalizasyon Süresi, Gün Uzunluğu, Ekim ve Hasat Zamanı ile İlişkisi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 151s, Erzurum

16. Blažević, I., & Mastelić, J. (2009). Glucosinolate degradation products and other bound and free volatiles in the leaves and roots of radish (Raphanus sativus L.). Food Chemistry, 113(1), 96-102. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814608008534

17. Sarýkamý, G., Balkaya, A., & Yanmaz, R. (2009). Glucosinolates within a collection of white head cabbages (Brassica oleracea var. capitata sub. var. alba) from Turkey. African Journal of Biotechnology, 8(19). https://www.ajol.info/index.php/ajb/article/viewFile/65213/52914

18. Castro-Torres, I. G., Naranjo-Rodríguez, E. B., Domínguez-Ortíz, M. Á., Gallegos-Estudillo, J., & Saavedra-Vélez, M. V. (2012). Antilithiasic and hypolipidaemic effects of Raphanus sativus L. var. niger on mice fed with a lithogenic diet. BioMed Research International, 2012. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Tıp Kütüphanesi veri tabanı https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3471002/ 

19. Lugasi, A., Dworschák, E., Blázovics, A., & Kery, A. (1998). Antioxidant and free radical scavenging properties of squeezed juice from black radish (Raphanus sativus L. var niger) root. Phytotherapy Research: An International Journal Devoted to Pharmacological and Toxicological Evaluation of Natural Product Derivatives, 12(7), 502-506. http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=GB1997056520 

20. Lu, Z. L., Liu, L. W., Li, X. Y., Gong, Y. Q., Hou, X. L., Zhu, X. W., ... & Wang, L. Z. (2008). Analysis and evaluation of nutritional quality in Chinese radish (Raphanus sativus L.). Agricultural Sciences in China, 7(7), 823-830. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1671292708601194 

21. Tang X, Edenharder R (1997). Inhibiton of the mutagenity of 2-nitrofluorene by vitamins, porphyrins and related compounds and vegetable and fruit juices and solvent extracts. (2-nitroflorenin mutajenitesinin vitaminler, porfirinler ve ilgili bileşikler ve sebze ve meyve suları ve çözücü ekstreleri ile inhibisyonu). Food Chern Toxicol 35 (3&4): 373-378. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0278691597001269

22. Ishikura, N. (1963). Chromatographic separation and characterization of the component anthocyanins in radish root. (Turp kökündeki bileşen antosiyaninlerin kromatografik ayrılması ve karakterizasyonu). Bot Mag Tokyo, 76, 6-13. https://ci.nii.ac.jp/naid/10014986058/ 

23. Spanos, G. A., & Wrolstad, R. E. (1992). Phenolics of apple, pear, and white grape juices and their changes with processing and storage. (Elma, armut ve beyaz üzüm sularının fenolikleri ve bunların işlenmesi ve depolanması ile değişimi: Derleme). Journal of Agricultural and Food Chemistry, Tarım ve Gıda Kimyası Dergisi 40(9), 1478-1487.  https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/jf00021a002

Benzer Makaleler

Çilek Mucizesi
18.05.2020 00:37 devamını oku

Yorum Yapın